مراسم سنتي مذهبي قاليشويان از سنت‌هاي چند هزار ساله است كه در دومين جمعه مهرماه هر سال در مشهد اردهال كاشان برگزار مي‌شود.

به گزارش خبرنگار فارس در كاشان، مراسم قاليشويان نمايش واقعه شهادت سلطان علي بن محمد باقر (ع) در سال 113 هجرت در سزمين مشهد اردهال و نحوه به خاكسپاري اين امامزاده جليل القدر توسط اهالي فين كاشان است كه هر ساله با تعصب و غرور خاصي معمولا در يكي از روزهاي ميان نهم تا پانزدهم مهرماه برگزار مي‌شود كه به روز قاليشويان معروف است.
هر گاه اين جمعه با يكي از روزهاي سوگواري و جشن مذهبي، يا با يك رويداد برجسته تاريخي و سياسي همزمان بشود، مراسم در همان هفته بر پا مي‌گردد.
يك هفته پيش از مناسك قاليشويان، معمولا در نخستين جمعه از فصل پائيز، مراسم جار در كاشان بر گزار مي‌گردد . اين جمعه كه در ميان كاشاني‌ها به جمعه جار معروف است، روز فراخواني مردم به مراسم قالي‌شويي در مشهد اردهال است.
جمعه جار پيام‌آور فرا رسيدن سالروز شهادت شهيد دشت اردهال، امامزاده مظلوم ، حضرت سلطان علي بن امام محمدباقر (ع) و روز موعود براي گرد همايي طايفه فيني است
هر سال در روز جمعه جار، چند جارچي در محلات فين و محله بازار كاشان و روستاي خاوه از روستاهاي كاشان راه مي‌افتند و گشت‌زنان به روش و سنت آبا و اجدادي خود با بانگ بلند و آوازي خاص ندا در مي‌دهند و مردم را از فرا رسيدن روز موعود قاليشويان و هفته زيارت امامزاده سلطان علي (ع) آگاه مي‌كنند.
خبر جمعه قاليشويان به سرعت دهان به دهان ميان مردم همه قشرها و بازاريان و پيشه وران و دستفروشان مي‌گردد و در كمتر از يكي دو روز در همه شهرها و دهات از جمله شهرهاي نطنز ، قم ، محلات، ساوه، دليجان، يزد، آشتيان و اصفهان پراكنده مي‌گردد جارچيان با رساندن اين پيام، همه مردم، به ويژه زائران و فروشندگان صاحب نذر را كه بايد هر ساله در قاليشويان شركت داشته باشند، به تكاپو و فراهم كردن اسباب و توشه زيارت و تهيه جا و مكان براي سكونت در مشهد اردهال وا مي‌دارند.
تكاپوي سفر بيش از همه قشرها در ميان كاسبكاران و بازاريان چشمگير است. بازاريان و فروشندگان براي عرضه و فروش كالاهايشان در مشهد اردهال با يكديگر به رقابت مي‌پردازند و مي‌كوشند تا هر يك پيش از آغاز مراسم غرفه‌اي يا حجره‌اي مناسب در بازار چه و يا صحن پاپك و يا صحن‌هاي ديگر به دست آورند.
تعيين روز قالي‌شويي و اعلام آن به مردم به عهده ستاد برگزاري مراسم سنتي مذهبي قاليشويان فين است. اين گروه روز مراسم قالي شويان را معمولا در دومين جمعه پائيز تعيين مي‌كنند.
اين مراسم جار طبق سنت قديم هنوز در منطقه پابرجا و انجام مي‌گيرد. اشعاري كه جارچيان مي‌خوانند اشاره به فرا رسيدن سالگرد واقعه شهادت امامزاده و لعنت‌هايي كه به دشمنان و قاتلان امامزاده مي‌فرستند، دارد. اين اشعار اين است:
يا اي مستمع بر اين وصيت شور و غوغا كن
فغان و ناله بر سلطانعلي فرزند زهرا كن
به سال 113 هجرت شيعيان خاص
روان گشته بر سوي مدينه از سر اخلاص
برفتن در مدينه خدمت آن خسرو خوبان
بگفتند اي امام پنجمين اي رهبر جانان
نداريم پيشوائي يا محمد رحم بر ما كن
يكي از نور چشمانت روان در همراه ما كن
امام پنجمين فرمود چرا از ديده خونباريد
يقين از اهل فين و مردمان چهل حصارانيد
يكي از نور چشمانش همره آنها روان كرد
كه نامش حضرت سلطانعلي(ع) نوباوه زهرا
سه ساله آن شاه زاده بود اندر اردهال و فين
بهار در خاوه بود آن زمستان در ديار فين
لشگريان قد علم كردند بهر قتل آن سرور
به نام حارث ملعون و زرين كفش بد اختر
گرفتن دور آن خسرو لب تشنه از هر سو
كه اين شه‌زاده دارد زور و بازوي علي اكبر
بيادم آمد آن وقتي كه گفت باد صبا يكدم
سلام از من رسان بر اهل فين بر گو به يارانم
اول به خداي حي داور صلوات
دوم به رسول حي سرمد صلوات
سوم به علي و يازده فرزندش
بر زاده پاك نور احمد صلوات
در كرببلا به شمر ملعون لعنت
بر حارث زرين كفش و زيد رافيون لعنت
از بهر جفا بر شمر ملعون لعنت
در كرببلا به پاك مردان صلوات
اگر خسته جاني بگو يا علي
اگر ناتواني بگو يا علي
به رفت سوي مشهد اردهال
به ياري يار خدا يا علي
در روز جمعه قالي شويان دهها هزار تن زن و مرد از شهرها و روستاهاي ايران، بخصوص از آبادي‌هاي حاشيه كوير، براي حضور در مناسك قالي شويان و تماشاي آداب آن در مشهد اردهال گرد مي‌آيند.
حاشيه‌نشينان كوير اين منطقه از ايران حضور در مناسك قالي شويان و زيارت امامزاده سلطان علي (ع) را در آغاز هر پاييز از فرائض مذهبي خود مي‌انگارند. اين زائران مومن ثواب زيارت امامزاده و حضور در مراسم قاليشويان را با زيارت مرقد مطهر جد بزرگوارش، حضرت امام حسين عليه السلام و حضور در كربلا برابر مي‌دانند.
مراسم اينگونه آغاز مي‌شود كه پس از سخنان خطيب، يكي از ريش سفيدان يا روحاني اهل فين كاشان اعانه‌اي را كه از فيني‌ها جمع كرده است به عنوان هديه و شيريني به متولي يا سرپرست خادمان آستانه مي‌دهد و درخواست آوردن قالي مخصوص امامزاده شهيد را از آستانه مبارك حضرت امامزاده سلطان علي (ع)مي كند. خادمان يك تخته قالي پيچيده شده را كه رويش يك تكه پارچه سبز كشيده‌اند، از داخل حرم امامزاده بيرون مي‌آورند و به بزرگان فيني مي سپارند.
جوانان فيني با ديدن قالي به شور و هيجان مي‌آيند و با بانگ و فرياد "يا حسين، يا حسين" براي بدست آوردن قالي به سوي آن هجوم مي‌آورند و آن را از بزرگان فيني مي‌گيرند اين قالي سمبل جنازه مطهر امام زاده است و قالي شويان همانند جسدي كه مي‌خواهند به خاك بسپارند.
از آنجايي كه به خاك سپاري امامزاده توسط مردم فين كاشان صورت گرفته لذا در طول مراسم حمل قالي كه تمثيلي از پيكر حضرت است غير از اهالي فين كاشان هيچكس ديگري حق دست زدن به قالي را ندارد و تنها با عزاداري و سينه‌زني مي‌توانند جمع قالي‌شويان را همراهي كنند.
جوانان در پناه انبوه مردان چوب به دست (چوب به عنوان سلاح رايج در آن زمان بوده است) قالي را در حالي كه گاهي بر روي دوش و گاهي بر روي دست دارند، از ميان جمعيت مي‌گذرانند.
*تشييع‌كنندگان از همان راهي كه آمده بودند با "قدم سعي" يعني با گام‌هايي تند و شتابان و گاهي دوان دوان و با هياهو و ولوله، قالي را به سرچشمه نهر شازده حسين، در ميدان مقابل زيارتگاه مي‌برند. با قدم سعي در بردن قالي را به سر آب تمثيلي از كوشش هاجر به رساندن اسماعيل به چشمه آبي در صحراي خشك و تفيده مكه گرفته‌اند.
در پيشاپيش دسته حاملان قالي، مردي ميان سال از اهالي چهل حصاران كاشان، سوار بر اسب حركت مي‌كند. اين مرد با خود يك جانماز ترمه را در حالي كه بر روي شانه راستش گذاشته، حمل مي‌كند. اين جانماز را مظهر و نمادي از جانماز حضرت امامزاده سلطان علي مي‌دانند و اين مرد چهل حصاراني از نوادگان جانمازدار حضرت به شمار مي‌رود.
در پي حامل جانماز، گروهي از مردم اهل روستاي خاوه كاشان در جلو قالي عزاداري كرده و علمي را كه با پارچه‌هاي سبز پوشيده شده است، مي‌كشند. فيني‌ها و دسته حاملان قالي نيز به دنبال علم با بانگ "الله اكبر" و "حسين، حسين" گويان راه مي سپارند و پياپي چوب‌هايشان را در هوا تكان مي‌دهند.
گروهي از جوانان فيني در تمام مسير همگام و همراه با دسته حركت مي‌كنند و گذرگاه را براي گذر دسته باز نگاه مي‌دارند. در طول راه، سلاخان گوسفندان يا گوساله‌هايي را كه صاحبان نذر، گوشت يا خون آنها را نذر كرده‌اند، پيش پاي حاملان قالي ذبح و قرباني مي‌كنند.
گرد و غباري كه از زير گام‌هاي كوبنده و شتابان جوانان فيني به هوا بر مي‌خيزد، بسان سپاه خشمگيني مي‌ماند كه به قصد انتقام و خونخواهي به قلعه و دژ دشمن حمله كرده‌اند.
جوانان با چوب هاي چرخان در آسمان، همچون امواجي در پس اين پرده غبار ، خيزان و پويا پيش مي روند تا خود را به سرچشمه آب برسانند. قالي‌كشان قالي را در كنار نهر روي زمين مي‌گذارند و دور آب، حلقه مي‌زنند و چوب‌هايشان را پياپي در هوا تكان مي‌دهند. در اين هنگام، يعني پيش از آداب شستن تمثيلي قالي امامزاده، مراسم لعن‌خواني بر دشمنان حضرت انجام مي‌گيرد.
پس از پايان آداب شست و شو، قالي را دوباره به دوش مي‌گذارند و از گذرگاهي در پاي كوه اردهال كه به در شرقي آستانه امامزاده منتهي مي‌شود، به صحن سردار يا صحن فيني‌ها مي‌برند. در بازگرداندن قالي به آستانه، اهالي روستاي خاوه كاشان و شماري از فيني‌ها در دسته‌اي پيشاپيش حاملان قالي و فيني‌هاي چوب به دست، سينه مي‌زنند و آرام و سنگين نوحه مي‌خوانند و دم مي‌گيرند. چوب به دستان در تمام طول راه با تكان دادن چوب‌هايشان و نهيب و تهديد مردم را از نزديك شدن به قالي و دست زدن به آن دور و باز مي‌دارند.
در صحن سردار (عامر بن ناصر)، فيني‌ها چوب به دست چند دور در حياط صحن و در پيرامون چوب مي‌گردند. بعد،قالي را به بالاي صفه در ايوان بقعه مي‌برند. در ايوان ، چند تن از بزرگان مردم فين و خاوه كه درانتظار قالي هستند به سوي حاملان قالي پيش مي‌روند كه قالي را بگيرند، ليكن جوانان از تحويل دادن قالي سر باز مي زنند و با تكان دادن چوب هايشان بزرگان فيني و خاوه اي را از نزديك شدن به قالي دور مي كنند. سرانجام پس از كشمكش هاي بسيار و در لحظه هايي حساس و پرهياهو و در زير بانگ و فرياد "حسين ، حسين" و "الله اكبر، الله اكبر"، بزرگان فيني قالي را از جوانان مي‌گيرند و به نمايندگان خاوه‌اي تحويل مي‌دهند. خاوه‌اي‌ها قالي را با تشريفات و احترامي خاص به داخل حرم مي‌برند و به خدام آستانه تسليم مي‌كنند.
مراسم قالي‌شويان در حدود ساعت يك بعد از ظهر در فضايي آكنده از غم و افسوس و در برابر هزاران چشم اشك آلود پايان مي‌يابد.
مسئول ستاد برگزاري مراسم سنتي مذهبي قاليشويان مشهداردهال كاشان امروز در گفتگو با خبرنگار فارس در كاشان گفت: حضرت سلطان علي بن امام محمد باقر (ع) به درخواست مردم كاشان به عنوان نماينده آن امام معصوم جهت ارشاد مردم به اين منطقه هجرت مي‌كنند.
حسن درخشان افزود: زماني كه آن حضرت براي رهايي از گرماي طاقت فرساي كاشان به منطقه مشهد اردهال مي آيد دچار حيله دشمنان مي‌شود و قبل از رسيدن مردم روستاي خاوه، چهل حصاران و فين كاشان بسيار مظلومانه به شهادت مي رسد و مانند اباعبدالله حسين (ع) سر مباركش را از تن جدا مي‌كنند.
وي تصريح كرد: مراسم تشييع و خاكسپاري آن حضرت توسط اهاي فين كاشان در حال كه چوب به دست براي حمايت او آمده بودند، انجام مي شود و مراسم قالي شويان نمايش آن واقعه است.
درخشان افزود : امسال مراسم شب جار در روز پنجشنبه چهارم مهرماه، يك روز قبل از روز قدس و يك هفته به مراسم سنتي مذهبي قاليشويان در مسجد جامع فين برگزار مي‌شود.
مسئول ستاد برگزاري مراسم قالي‌شويان گفت :در اين مراسم عزادران آن حضرت چوب به دست در مسجد جامع فين تجمع مي‌كنند و به مديحه سرايي و اجرايم برنامه‌هاي حماسي مي‌پردازند.
درخشان همچنين از برگزاري مراسم سنتي مذهبي قاليشويان در روز جمعه دوازدهم مهرماه سال جاري خبرداد و افزود : پيش‌بيني مي‌شود در اين مراسم نزديك به 200 هزارنفر زائر شركت داشته باشند .
وي تصريح كرد: امسال سعي شده با انجام تدابيري مانند استفاده از لباس فرم براي افراد چوب بدست و انجام تدابيري جهت رفع ترافيك محور كاشان -اردهال مراسم از نظم و هماهنگي بهتري برخوردار باشد تا مراسم در فضاي معنوي شايسته‌اي انجام شود.
درخشان با تقدير از اداره راه و ترابري كاشان در مورد دو بانده كردن بخش عمده‌اي از محور كاشان – مشهد اردهال، اين اقدام را كمك بزرگي در رفع ترافيك اين محور دانست.
وي خاطرنشان كرد : ستاد برگزاري مراسم با همكاري شهرداري،‌ سازمان آب، سازمان اتوبوسراني، اداره بهداشت ودرمان، مخابرات، اداره برق كاشان تمامي امكانات رفاهي جهت رفاه حال زائران آماده كرده است .

مدير خانه تاريخي احسان كاشان از برگزاري يادمان هشتادمين سالروز تولد سهراب سپهري شاعر و نقاش معاصر با عنوان «ما هيچ، ما نگاه» در اين مجموعه فرهنگي اقامتي خبر داد.

محمود ساطع، گل‌افشاني مزار سهراب در مشهد اردهال، بازديد از قريه چنار و گلستانه، بازخواني آراء و انديشه‌هاي سپهري، زيباشناسي و تبارشناسي آثار سپهري و جايگاه وي در نقاشي مدرن و شعر معاصر را از ويژه‌برنامه‌هاي اين يادمان برشمرد و گفت: اين يادمان از 15 تا 19 مهر ماه در كاشان برگزار مي‌شود.
وي، برگزاري همايش‌هاي فرهنگي، اجتماعي، برپايي يادواره بزرگان ايران زمين و نشست‌هاي شعر و داستان‌خواني، دعوت از نويسندگان و هنرمندان، چاپ نشريه كاج، اجراي تئاتر و برگزاري نشست‌هاي سينمايي را از جمله فعاليت‌هاي اين مجموعه ذكر كرد.

به مناسبت سالروز ميلاد امام حسن مجتبي (ع) مراسم سنتي هومبابايي دوشنبه شب در كاشان برگزار شد.
به گزارش خبرگزاري فارس از كاشان، مراسم هومبابايي يكي از سنت‌هاي ديرينه مردم كاشان است كه در شب نيمه ماه مبارك رمضان توسط نوجوانان و جوانان محلات مختلف انجام مي‌شود.
جوانان هر محله در قالب يك دسته پس از افطار، شب نيمه ماه رمضان در محل مشخصي جمع مي‌شوند و از بين خود يك صندوقدار و يك نفر كه صداي دلنشيني دارد به عنوان ميدان‌دار انتخاب مي‌كنند.
دسته با صلوات‌هاي بلند و پياپي حركت خود را شروع مي‌كند و درب منازل را به ترتيب مي‌كوبند پس از آنكه پاسخي از صاحبخانه شنيدند ميدان‌دار ابياتي را بلند مي‌خواند و بقيه دسته با تكرار هومبابا پاسخ مي‌دهند. اين ابيات عبارت است از،
امشب شب نيمه است كه ما ميهمانيم،از ما حرجي نيست كه ما طفلانيم، بشقاب را پر از كلوچه و حلوا كن، بردار و بيا به دامن ماها كن. در اين موقع ميدان‌دار شروع به دعا به صاحبخانه مي‌كند و بچه‌ها آمين مي‌گويند. اگر صاحبخانه هديه‌اي ندهد دوباره نوعي ديگر شعر مي‌خوانند تا جواب بگيرند.
رسم هومبابايي تا نيمه‌شب ادامه دارد و سرانجام صندوقدار كه هدايا را جمع‌آوري كرده است و معمولا كلوچه، خرما، گردو، بادام، جوزقند، ترشاله و الگاله است به طور مساوي بين دسته توزيع مي‌كند.
مسئول روابط عمومي ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري كاشان در حاشيه اين مراسم در گفتگو با خبرنگار فارس با تشريح رسم هومبابايي گفت: اين رسم كه با سرور و هيجاني خاص شب عيد برگزار مي‌شود، به منظور ترويج فرهنگ سخاوت و كرامات در جامعه ايجاد شده است.
عباس متولي افزود: اين رسم در قديم با شكوهي بيشتر و از ابتداي ماه رمضان آغاز و تا شب ميلاد امام حسن (ع) ادامه داشت كه در بين مردم كاشان به شب نيمه معروف است. به گفته وي، رسم هومبابا در اغلب شهرها و روستاهاي تابع شهرستان كاشان، ماند نياسر، قمصر، راوند و فين و همچنين در شهرستان آران و بيدگل نيز برگزار مي‌شود.

يکي از برنامه‌هاي اداره باستان‌شناسي سازمان ميراث فرهنگي اصفهان در سال 87 تعيين حريم محوطه "ويگل" در شهرستان آران و بيدگل است .

پايگاه ميراث فرهنگي ميمند و مدير خانه تاريخي نقلي کاشان همزمان با آغاز ماه مبارک رمضان و به منظور خلق اثار هنري اقدام به ايجاد تسهيلاتي ويژه براي هنرمندان و نويسندگان کشور کرده‎اند.

خبرگزاري ميراث فرهنگي_ گروه ميراث فرهنگي_ پايگاه ميراث فرهنگي ميمند و مدير خانه تاريخي نقلي کاشان همزمان با آغاز ماه مبارک رمضان و به منظور خلق اثار هنري اقدام به ايجاد تسهيلاتي ويژه براي هنرمندان و نويسندگان کشور کرده‎اند.
"اکبر رضوانيان" مدير خانه تاريخي نقلي با بيان اين مطلب به CHN گفت: «هنرمندان و نويسندگان همزمان با ماه مبارک رمضان مي‌توانند به صورت رايگان در خانه‎هاي دستکند روستاي ميمند و خانه تاريخي نقلي کاشان اقامت داشته باشند.»
 وي افزود:« اين اقدام در جهت ايجاد فضايي آرام براي هنرمندان و نويسندگان به منظور خلق آثاري ادبي و هنري است.»
 به گفته مدير خانه نقلي کاشان، همچنين هنرمندان مي‌توانند درمدت اقامت در ميمند در کارگاه هاي صنايع دستي نمدمالي، نجاري، آهنگري، ترکه بافي ، پارچه بافي و سنگ تراشي حضور يافته و در اين فعاليت ها مشارکت کنند.
 رضوانيان با بيان اينکه اقامت‎ها به صورت کاملا بومي ومحلي است، خاطرنشان کرد: «اقامت رايگان در خانه‎هاي تاريخي روستاي ميمند با هماهنگي پايگاه ميراث فرهنگي روستا، و دهياري و شوراي روستا صورت گرفته است.»
 هنرمندان و نويسندگان سراسر کشور مي‎توانند براي استفاده از اين تسهيلات با شماره تلفن‎هاي 09132765984 ،09133931477 و 09133932576 تماس گرفته و هماهنگي‎هاي لازم را انجام دهند.

چهار قطعه پنجره و يك ميز متعلق به دوران صفويه كه به سرقت رفته بود در كاشان كشف و ضبط شد.
مسئول پايگاه اطلاع رساني پليس كاشان با اعلام اين خبرافزود : اين مصنوعات عتيقه كه توسط سارقين فروخته شده بود با تلاش نيروي انتظامي در يكي از مغازه‌هاي اين شهرستان كشف شد.
محمدحسين تقوايي افزود: اجناس عتيقه متعلق به دوره صفويه در قلعه آل ياسين واقع در غياث‌آباد مشهد اردهال كاشان پيدا شده است. به گفته وي اين پنجره‌ها با يك متر و 80 سانتي متر ارتفاع و يك متر پهنا داراي مشبك‌كاري با چوب و آئينه است و بر روي ميز كشف شده نيز كه يك متر ارتفاع دارد اشعار و اشكال گل و بوته حك شده است.
تقوايي با بيان اينكه قيمت اين اجناس در دست كارشناسي است گفت : خريدار اين اجناس عتيقه كه در حال حاضر در زندان به سر مي‌برد قيمت پرداختي به سارقين جهت خريد اين اجناس را 25 ميليون ريال اعلام كرده است.
مسئول پايگاه اطلاع رساني پليس كاشان يادآور شد: پس از سرقت اين اجناس در خردادماه سال جاري در كلانتري نياسر تشكيل پرونده شد و پس از تلاش وسيع نيروي انتظامي كاشان در بيش از دو ماه توسط كلانتري 11 نيروي انتظامي اين شهرستان كشف و ضبط شد.

دوازدهم شهریور ماه برابر است با سالروز تولد شاعر و نقاش نوپرداز معاصر منوچهر شيباني کاشانی . وي در سال ۱۳۰۳ در كاشان متولد شد شهری كه بعدها سهراب سپهری نيز بدان پناه برد. او از خانواده فتح الله شيبانی - شاعر بازگشتی عصر قاجار - بود و پدرش دوست ميرزاده عشقی .

مدير ناحيه ‪ ۲‬شهرداري آران و بيدگل گفت: ساماندهي چاله‌سنبكهاي اين شهر براي جذب گردشگر ضروري است.

"علي اكبر رئيسي" روز دوشنبه در گفت و گو با ايرنا، اين چاله‌ها را از كم نظيرترين جاذبه‌هاي طبيعي مناطق كويري اين شهرستان دانست.
وي افزود: اين مناطق به دليل خوش منظر بودن و زيبايي خاصي كه دارد، تماشاگران را مجذوب خود مي‌كند.
رئيسي اظهار داشت: چاله‌هاي سنبك از قديم توسط اهالي آران و بيدگل براي كشت هندوانه ايجاد شده‌است.
به گفته وي،اين چاله‌هاي سنبك، نه تنها براي گردشگران بويژه كويرگردان، بلكه براي كشاورزان بومي نيز راه دسترسي مناسب ندارد و همواره در ميان شنهاي روان، از طريق راه مالرو به آنجا مي‌رسند.
وي گفت: كوير از جمله نعمتهاي خدادادي است كه درصورت ايجاد زيرساختهاي گردشگري مي‌تواند به يك منطقه گردشگري تبديل شود.
رئيسي يادآور شد: دفتر تسهيلات محيط زيست جهاني نيز به دليل اينكه محصولات چاله‌سنبك به روش طبيعي كشت مي‌شوند و در آن از سموم شيميايي استفاده نمي- شود، علاقه‌مندي خود را براي توسعه و احياي اين چاله‌ها اعلام كرده‌است.
به گفته وي، آبدار بودن و مرغوبيت محصولات كشاورزي اين منطقه بويژه هندوانه‌هاي آن نسبت به هندوانه‌هاي معمولي و كاهش ميزان قند آن از جمله مزيتهاي محصولات منطقه كويري آران و بيدگل است.
هم اكنون از ‪ ۱۷۰‬چاله سنبك در شهرستان آران و بيدگل، ‪ ۶۹‬چاله باقي مانده است كه وسعت زيادي از منطقه را به خود اختصاص داده‌است.

مسجد آقا بزرگ در شهرستان کاشان توسط سازمان ميراث فرهنگي،صنايع دستي و گردشگري استان اصفهان نورپردازي مي‌شود.

8 شهريور 1355 سالروز ثبت بازار تاريخي كاشان در فهرست آثار ملي ايران به شماره 1284 است . هر چند آنچه كه امروزه به عنوان بازار بزرگ كاشان مي شناسيم مربوط به دوران زنديه است اما اصل آن در دوران سلجوقيان بنا نهاده شده است . بازار بزرگ كاشان با طول زياد و آثار تاريخي فراوان و مغازه هاي فروش صنايع دستي و فرش و ادويه يكي از ديدني ترين مكانهاي اين شهر توريستي مي باشد كه در طول تاريخ مورد بازديد تعداد زيادي از سياحان و گردشگران داخلي و خارجي قرار گرفته و آنها در سفرنامه ها خود گزارشات متعددي از اين مكان ثبت و ضبط نموده اند . به عنوان مثال در كتاب زينت المجالس آمده : ' مثل راسته بازار كاشان در تمام جهان نيست و طول آن حدود دو هزار قدم مي باشد .' و يا ادوارد براون مستشرق معروف انگليسي مي نويسد : '  بازار مسگرهاي كاشان با صداي دايمي چكش و كوره هايي كه مس در آن قرمز مي شود يكي از نقاط تماشايي مشرق زمين است . 'اين شهرت گاه موجب رواج مطالب نادرست و اغراق آميز هم شده كه نمونه آن شكايت ابوعلي سينا (يا مردم اصفهان) از صداي دايمي چكش مسگران كاشاني است .
بازار كاشان كه در طول تاريخ خود شاهد حوادث زيادي بوده و به مرور از طول آن كاسته شده تا به حدود امروزي خود رسيده داراي راسته هاي متعددي مي باشد كه راسته هاي مسگرها ، زرگرها ، ارسي دوزها ، بزازها ، پانخل ، درب زنجير ، گذرنو و بالا بازار از آن جمله هستند . راسته همان مسير اصلي بازار است و درون راسته ها مي توان رسته هاي نختلفي را هم ديد . رسته ها همان اصناف هستند كه مغازه هاي آن رسته عمدتاً به يك شغل مشغولند اين امر باعث مي شود كه ضمن صرفه جويي در وقت مشتري بر قدرت انتخاب او نيز افزوده شده و ضمناً قيمتها نيز تعديل شده و از گرانفروشي جلوگيري شود .
در بازار كاشان آثار تاريخي متعددي وجود دارد كه از آن جمله مي توان به اين موارد اشاره كرد : مساجدي چون مسجد ميرعماد (واقع در مجموعه ميرعماد مربوط به دوران قراقويونلوها) و مسجد سلطاني (يا امام مربوط به دوران فتحعلي شاد قاجار) ، آب انبارهايي چون آب انبار حاج سيد حسين صباغ (زيباترين و بزرگترين و عميق ترين آب انبار كاشان مربوط به دوره زنديه) و آب انبار بالابازار (مربوط به دوره صفويه) ، حمام هايي چون حمام خان (مربوط به دوران زنديه) ، تيمچه هايي چون تيمچه امين الدوله (مشهور به نگين تيمچه هاي ايران با سقفي بسيار بلند و باشكوه مربوط به دوران قاجار) ، سراهاي زيبا و آرامي چون سراي گمرك (دقيقاً نقش گمرك امروزي را داشته و كالاها قبل از ورود به چرخه اقتصادي بازار مي بايست در اين سرا مورد بازرسي قرار گرفته و توسط مهري مخصوص تاييد مي شده است) . به جز اينها وجود دهها مكان تاريخي ديگر چون كاروان سراها ، حسينيه ها و مدارس علميه شاهدي بر رونق و شكوه اين بازار در گذشته تاريخي اش هستند .
وجود آثار تاريخي متنوع در بازارهاي قديمي نشان دهنده نقش محوري آنها در روزگاران قديم بوده كه اين امر يكي از تفاوت هاي بازار با مجموعه هاي تجاري امروزي مي باشد . بازار فقط مكاني براي تجارت و اقتصاد نبوده و وجود اماكني چون حمام و مسجد و آب انبار و مدرسه علميه نقش بسيار مهمتري را براي آن در زندگي روزمره ايجاد مي نموده است . به جز اينها بازار كاشان همواره مكاني براي برگزاري مراسم مذهبي و عزاداري (مخصوصاً ماه محرم) نيز بوده و مي باشد .
اماكن تاريخي متعدد ، حجره هاي فروش صنايع دستي به خصوص فرش و مس و نيز مغازه هاي فروش ادويه و خشكبار و گلاب مجموعاً محيط مناسبي را براي بازديد و خريد گردشگران فراهم مي نمايد . بازار كاشان اوج رونق خود را در دوران شاه عباس صفوي (و به روايتي فتحعلي شاه قاجار) تجربه نموده است . اين بازار در زلزله ويرانگر دوران زنديه به كلي تخريب شد و به دستور كريم خان زند و به همت عبدالرزاق خان حاكم خير وقت كاشان مجدداً تعمير و احيا گرديد . نظريه ساخت مجدد بازار بر روي ويرانه هاي بازار قبلي مورد ترديد بود تا اينكه چند سال پيش بر اثر بارندگي قسمتهايي از بازار فرو رفت و بقاياي بازار قديم نمايان گرديد . اخيراً توسط شهرداري كاشان بدنه و سردر و بخشهايي از بازار مرمت گرديده كه جان تازه اي در كالبد آن دميده شده است . با اينهمه عدم توجه كافي از سوي كسبه و هيئات مذهبي موجب وارد شدن آسيب هايي از سوي آنان بر پيكر بازار و آثار تاريخي آن مي شود كه ناتواني ادراه ميراث فرهنگي كاشان در جلوگيري به موقع از اين صدمات نيز عامل تهديد كننده اي براي سلامت بازار مي باشد .

نكته : بازار اولين مكاني بود كه به عنوان راهنما در آن مشغول به راهنمايي گردشگران شدم و به همين خاطر احساس خاصي نسبت به آن دارم . در آن ايام (بهار 1381) به همراه يكي از دوستان (كه سالهاست از او بي خبرم) اقدام به تهيه نقشه و متني در مورد بازار شديم كه تكثير شده و در اختيار گردشگران قرار گرفت . جالب است كه آن متن به عنوان يكي از معدود متون منتشر شده در مورد بازار مي باشد كه مورد استفاده بسياري از مطالب منتشر شده بعدي و نيز سايتهاي اينترنتي قرار گرفت و امروز كه مي خواستم اين مطالب را بنويسم كوشش زيادي به خرج دادم تا مطالبم شباهت كمتري با آن داشته باشد .

استقبال از آموزش رشته‌هاي در حال منسوخ در کاشان قابل توجه نبوده است.

هنرمند شعرباف کاشاني در گفتگو با ميراث آريا(chtn)، با بيان اين مطلب گفت: از مدت‌ها پيش مرکز اموزش رشته‌هاي صنايع دستي و هنرهاي سنتي در شهرستان کاشان تأسيس شده است.
محمد بينوا با اشاره به اينکه اين مرکز با چهارده رشته هنرهاي سنتي فعاليت خود را آغاز کرده بود، اظهار داشت: رشته‌هايي چون زري بافي، مخمل بافي، زيلو بافي و شعربافي به عنوان رشته‌هاي در خطر مورد توجه اين مرکز قرار گرفتند.
وي ادامه داد: تا به حال تعداد مراجعان براي شرکت در اين دوره‌هاي آموزشي بسيار کم بوده است و اين رويکرد تنها مورد توجه دانشجويان رشته‌هاي مرتبط با هنرهاي سنتي و صنايع دستي براي انجام کار‌هاي تحقيقاتي‌شان قرار گرفت.
اين هنرمند کاشاني تصريح کرد: با توجه به در حال منسوخ بودن تعدادي از رشته‌هاي بومي شهرستان کاشان اميدوار بوديم با تأسيس اين مرکز گامي مؤثر در نجات اين رشته‌هاي هنري برداشته شود که متأسفانه اين اتفاق نيفتاد.
بينوا با بيان اينکه در حال حاضر هنرمند جوان فعال در قسمت‌هاي تخصصي توليد محصولاتي چون شعربافي وجود ندارد، افزود: صنعتگران حاضر در بخش‌هاي مختلف توليد شعر بافي در کاشان از رده سني 50 سال به بال برخوردار هستند.
وي با تأکيد بر اينکه گفته مي شود تا 30 سال گذشته بيش از 3 هزار دستگاه شعربافي در کاشان وجود داشته است، افزود: به طور نسبي مي توان گفت ‌اين تعداد در حال حاضر به 60 تا 70 دستگاه کاهش يافته است.
اين صنعتگر صنايع دستي افزود: آنچه نياز امروز رشته‌اي چون شعر بافي است تعريف کاربردي جديد براي اين رشته هنري و بيان خلاقيت در بخش‌هاي مختلف اين کار است که بيش از پيش حمايت مسئولان را مي طلبد.

خانه تاريخي "نقلي" كوچكترين خانه تاريخي كاشان است كه در مركز بافت تاريخي شهر كاشان و در نزديكي بقيه خانه‌هاي تاريخي و مسجد آقابزرگ قرار گرفته و براي پذيرايي از گردشگران آماده شده است.

خبرگزاري ميراث فرهنگي_ گردشگري_ خانه تاريخي "نقلي" 180 سال قدمت دارد. اين‌كه نامش "نقلي" است به خاطر اين است كه نام فاميلي صاحب قبلي خانه، "نقلي" است. اما از طرفي اين خانه يك دهم خانه‌هاي تاريخي كاشان (بروجردي‌ها و طباطبايي‌ها و...) وسعت دارد و از اين منظر هم يك خانه نقلي به شمار مي‌رود. اين خانه از آثار تاريخي دوران قاجار است و با شماره ثبت 10255 در فهرست آثار تاريخي كاشان به ثبت رسيده است.
خانه تاريخي "نقلي" تمام عناصر يك خانه ايراني، نظير آن‌چه در خانه‌هاي عباسيان و طباطبايي‌ها و احسان و ... مشاهده مي‌شود را در دل خود جاي داده است. هنگامي كه به خانه نقلي وارد مي‌شويد حوض و بادگير و سرداب و ايوان و حياط اندروني و بيروني و اتاق‌هاي سه‌دري و دو دري و يك دري را مشاهده مي‌كنيد.
اين خانه كه هم‌اكنون به عنوان مهمانسرا مورد بهره‌برداري قرار گرفته است، با فضاي سنتي تزيين شده و داراي 6 اتاق است كه مي‌تواند تا حدود 30 نفر را در خود جاي دهد.
صاحبان اين خانه با غذاهاي سنتي همچون كله جوش، خورش كدوي ترش، كشك بامجان، شفته بادمجان، آش جو، آش رشته، و همچنين با نوشيدني‌هاي خوش طعم بومي ازجمله، گل‌گاوزبان، نعنا، بابونه و دارچين و شربت‌هاي بيد مشك و كاسني و گلاب از مهمانان پذيرايي مي‌كنند.
اكبر رضوانيان، مدير و صاحب فعلي خانه نقلي معتقد است كه كاشان شهري است كه نبايد تنها به عنوان يك مقصد ميان راهي به آن نگريست. وي مي‌گويد:" جاذبه‌هاي كاشان و اطراف مي‌توانند گردشگران را تا 5 روز سرگرم كنند." 
اقامت بومي، ارائه غذاهاي محلي و تورگرداني بومي از مهم‌ترين اهداف رضوانيان است: "ما براي گردشگران برنامه‌هاي ديدار از كارگاه‌هاي شعربافي، زيلو بافي، رنگرزي، پياده‌روي در كاشان و دوچرخه سواري در داخل بافت قديمي شهر را درنظر گرفته‌ايم."
رضوانيان ظرفيت‌هاي گردشگري كاشان را اين‌گونه معرفي مي‌كند: "اگر از همه جاذبه‌هاي گردشگري داخل شهر كاشان كه بسيار هم زيادند بگذريم، مي‌بينيم كه ما سه اقليم متنوع در اطراف كاشان داريم. كاشان به شهرهاي تهران و قم و اصفهان نزديك است. نياسر و برزك و مشهد اردهال و قمصر و ابيانه و جوشقان و كامو  و نوش آباد و آران و بيدگل از شهرها و روستاهاي گردشگري نزديك به كاشان هستند. كوير مرنجاب تا كاشان تنها 70 كيلومتر فاصله دارد. بنابراين كاشان براي انواع گردشگري ازجمله، اكوتوريسم، مذهبي، روستايي، ماجراجويي و همچنين صنعتي و علمي قابليت‌هاي فراوان دارد."
رضوانيان، كيارش اقتصادي را منجي خانه نقلي معرفي مي‌كند و مي‌گويد:‌" كيارش، كارشناس ارشد معماري و مدير پايگاه ميراث فرهنگي ميمند و كارشناس پژوهشكده ابنيه و مرمت سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري است كه اين خانه را مرمت كرد و آن را نجات داد."
رضوانيان در زماني نه چندان دور، مدير روابط عمومي سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري استان اصفهان و همچنين مسئول گردشگري كاشان بوده و به همين سبب با قابليت‌ها و ضعف‌هاي گردشگري كاملا آشناست. وي سعي دارد كه در خانه نقلي همه درخواست‌هاي گردشگران را تامين كند و رضايت خاطر گردشگران ايراني و خارجي را فراهم آورد.
كيارش اقتصادي در ميمند، مازيار آل داوود در روستاي گرمه، علي ابراهيمي در روستاي مصر و اكبر رضوانيان در كاشان خط سيري از اقامت‌گاه‌هاي كويري را تشكيل داده‌اند. همگي آن‌ها يك هدف مشترك دارند و همديگر را حمايت مي‌كنند.

هنرمند شعربافي کاشان گفت: تعداد هنرمندان حاضر در بخش‌هاي مختلف توليد اين محصول در کاشان روبه کاهش است.

محمد بينوا در گفتگو با ميراث آريا(CHTN)، با بيان اين مطلب گفت: با توجه به کاهش چشمگيري که در طول 30 سال گذشته در تعداد کارگاه‌هاي توليدي شعربافي در کاشان پديد آمده است تعداد هنرمندان در بخش‌هاي مختلف توليد اين محصول به شدت روبه کاهش است.
وي با بيان اينکه در حال حاضر در رنگرزي خاص اين نوع پارچه و طراحي تاروپود آن تنها يک نفر به صورت اختصاصي کار مي کند، اظهار داشت: نکته قابل توجه در مورد اين افراد رنج سني بالاي اين افراد است و تعداد کم توليد کنندگان جوان در توليد اين نوع پارچه که بر رکود آن افزوده است.
اين هنرمند کاشاني ادامه داد: مصرف کننده اصلي اين توليدات را غرب نشينان کشور شکل مي‌دهند که با کاهش مصرف در اين مناطق شاهد افت توليد اين محصول در اين منطقه هستيم.
بينوا با اشاره به اينکه از گذشته تا به امروز کمتر شاهد نوآوري و خلاقيت در توليد اين محصول بوده ايم، افزود: کيفيت اين توليدات به دليل کاربرد ابريشم خالص بسيار بالاست اما نداشتن کاربرد جديد براي زندگي امروز مردم آن را کم کم از رده خارج مي‌کند.
وي تصريح کرد: اين رشته ‌هنري در حال حاضر جزء رشته‌هاي در حال منسوخ استان اصفهان است ضمن اينکه با از ميان رفتن استادان بزرگ آن که در حال حاضر بسيار کم هستند، اين رشته هنري نيز از ميان مي‌رود.
صنعتگر اصفهاني قوانين موجود براي تهيه مواد اوليه اين کار را براي هنرمندان بسيار دست و پا گير دانست و گفت: هنرمندان شعر باف مجبورند نخ ابريشم را به صورت نقدي بخرند و اين در حالي است که در هنگام فروش عمده، با دريافت اقساط چند ماهه توليدات خود را به فروش مي‌رسانند.
محمد بينوا افزود: مدت سه سال است که مسئولان صنايع دستي شهرستان کاشان به دنبال دريافت وام پنج ميليون توماني براي حل مشکلات اين چنيني هنرمندان شعر باف هستند که تا به امروز با وجود تلاش‌هاي بسيار نتوانسته اند به اين مهم دست يابند.
لازم به ذکر است شعر بافي بافت نوع خاصي از پارچه از جنس ابريشم خالص و قديمي ترين نوع پارچه بافي در کاشان است که استفاده آن به صورت دستمال سر، شال کمر در استان‌هاي کردنشين ايران زمين رواج دارد.

رئيس اداره ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري كاشان خواستار تدوين آئين نامه قابل اجرا براي حضور گردشگران در بناهاي تاريخي شد.
"غلامرضا حسني مقدم" شنبه در گفت و گو با ايرنا افزود: حضور بي شمار گردشگران كه بيش از ظرفيت محوطه يك بناي تاريخي باشد، سرعت تخريب بنا را افزايش مي دهد.
وي اظهار داشت: هم اكنون دستورالعمل و ضوابطي براي شمار بازديدكنندگان در يك بناي تاريخي وجود ندارد و افزايش بيش از حد گردشگران در يك ابنيه تاريخي به نفع توسعه صنعت گردشگري در كشور نيست.
وي،هدف اصلي از تدوين آئين نامه و دستورالعمـل قابل اجرابراي حضور شمار گردشگران در مكانهاي تاريخي را ضرورت حفظ، حراست و صيانت از آثار ارزشمند تاريخي كشور عنوان كرد.
رئيس اداره ميراث فرهنگي،گردشگري و صنايع دستي كاشان با تاكيد بر تدوين اين آئين نامه،فراهم كردن زمينه بازديد كمي و كيفي گردشگران داخلي و خارجي از آثار تاريخي با در نظر داشتن به حداقل رسيدن آسيب و خسارت به اين آثار را از جمله ديگر هدف هاي تدوين اين آئين نامه ذكر كرد.
وي، مشخص كردن عرصه و حريم آثار و ابنيه تاريخي اعم از حريم منظري و حريم هاي درجه يك و دو و حتي بررسيهاي زيست محيطي اطراف بناهاي تاريخي راازجمله مسائلي عنوان كرد كه مي تواند در اين آئين نامه قابل اجرا باشد.